Linç Kültürünü Neye Borçluyuz?

Haziran 9, 2021 0

Bir müddetliğine toplumsal medya kullanmış yahut ona maruz kalmış herkes linç kültürü, linç yemek üzere kavramlara aşina. Tekrar de ansiklopedik davranalım ve kısaca özetleyelim.

Bir kişi ya da kümenin, bulunduğu nizamın hâkim kabul ve anlayışlarına yamuk yaptığında gördüğü toplu ve şedit reaksiyona linç deniyor. Tüm bu sürecin neredeyse sıfır derecede kaynayan su netliğinde toplumun tunç yasası haline gelmesine de linç kültürü diyebiliriz.

Linç kültürünün kökenleri ve batıdaki “cancel culture” kavramı:

Batıda daha çok cancel culture ismiyle kavramsallaştırılan bu fenomenin kalabalıkların gücüyle toplumun sakıncalı uçlarına bir tıp ayar çekme sistemi olarak işlediğini söylemek mümkün.

Her ne kadar toplumsal medyada altın çağını yaşayıp kavramsallaştırılmış olsa da, linç kültürü denen şeyin insanlık tarihi kadar eski olduğunun altını çizmek gerekiyor.

Bundan binlerce yıl evvel, insanlığın avcı toplayıcı topluluklardan müteşekkil olduğu periyotta bile bir manada vardı linç kültürü. Yol arkadaşlarına zıt düşen, ters fikirlere sahip kara koyunlar günün sonunda topluluktan men edilir, çetin tabiat kaidelerinde tek başına hayatta kalması pek mümkün olmayan bu kimseler vefatla yüzleşmek durumunda kalırdı. Bundan 2400 yıl evvel Sokrates, sakıncalı fikirleriyle gençlerin başını bulandırdığı savıyla Atina hükümeti tarafından baldıran zehiri içmeye zorlanmıştı.

Kadim vakitlerin bilakis linç kültürü denen şeyin bugünlerde can aldığı pek vaki değil. Bunun yerine faillerin toplum nezdindeki prestijleri, cürümlerinin çapına nazaran bir müddetliğine ya da süresiz biçimde çöpe atılıyor. Bu da faile maddi ve manevi hasar olarak geri dönüyor.

Pekala neden linç kültürü yaygınlaşıyor?

Onu bu kadar cazip yapan tek bir faktör yok. Kitle irtibatının nefes almak kadar akışkanlaştığı bir vakitte yaşamamız, bir şeylere toplumsal medya üzerinden reaksiyon göstermenin son derece zahmetsiz olması üzere sebepler birinci akla gelenler. Fakat muhtemelen daha kuvvetli sebepler olarak, hayatta kalma içgüdüsü ve insanların adalet sistemine ve kurumlara güvensizliğinden bahsedilebilir.

Beşerler, her canlı üzere ziyan görmekten korktuğu için, toplumun normlarına alışılmamış davranan kimselerin bu ziyan görme ihtimallerini artırmasından korku duyarlar. Bu üzere karşıtlıkların toplumsal dokuyu tesis eden bağları koparmasından telaş ederler. Tüm bunlar birden fazla vakit sezgisel seviyede cereyan eder.

Bir toplumda nizamı sağlamak çoğunlukla devletin sorumluluğunda olsa da, birden fazla karşısında kurumların işlememesi yahut yetersiz kalması (veyahut birtakım durumların kurumları ilgilendirmemesi) ihtimali hep vardır. Bu noktada beşerler gerekirse sorumluluğu ellerine alıp nizamı kendileri tesis etmek isterler. Bir vaktin sokaklara dökülen öfkeli linç kalabalıkları, günümüzde toplumsal medyanın her an tetikteki hesap sorucuları bu davranışa birer örnektir. Tek bir insanın gücü esaslı değişimlere yetmez, fakat birebir biçimde düşünen bir küme kalabalık, tarihin akışını dahi değiştirebilir. Bu da yeniden tarihin bize öğrettiği sayısız dersten sadece biridir.

Yeniden tarihin bize gösterdiği, her şartın kendi tahlillerini üretmesidir. Batman üzere:

Batman, birinci sayısı 1939’da yayınlandıktan kısa mühlet içinde dünyanın en sevilen harika kahramanlarından biri haline gelmişti. Pekala Batman’i bu derece kıymetli yapan neydi? Geceleri haydut döven yarasa kostümlü bir adam günümüz dünyasında ortaya çıksaydı bu kadar sevilir miydi?

Elbet Batman’i adaletin cazip haline getiren şey, lakin ortaya çıktığı devrin kurallarına bakılarak anlaşılabilir. 1930’lar ABD’si Büyük Buhran’ın yaralarını sarmaya çalışan, cürüm oranlarının tepe yaptığı, büyük kentlerin mafyaya teslim olduğu bir devri temsil ediyordu. Polis hem teknik, hem de operasyonel manada zayıftı. Asayişi sağlamak bugünkü kadar kolay değildi.

İşte bu türlü bir ortam tam da Batman üzere adil, kuvvetli, arabasında emniyet kemeri bile bulunmayan polis teşkilatının bilakis havalı oyuncakları ve silahları olan, geceleri karanlık dehlizlerde ve orta sokaklarda korkusuzca faaliyet gösterebilen bir yargıcın çok sevilmesine imkan tanıdı. O vakitler toplumun muhtaçlık duyduğu, Batman’di.

Bugün mü?

Bugün Batman’e gerek yok. Gelişen teknoloji, irtibat imkanlarımız, devletlerin istihbarat ve gözetleme kabiliyetleri sayesinde Batman üzere maskeli karakterlere gerek kalmadı. Kabahatler bir formda hallediliyor. Kalan şeylerin düzeltilmesi için lazım olan şey de birçok vakit, bir kümenin “yanlış” olanı gereğince yüksek bir sesle, tercihen 280 karakterle haykırması. Gerisi resen geliyor esasen…

Tags: Batman, Gi̇bi̇, Süre, Toplu, Zaman Categories: Bilgisayar
PAYLAŞ PAYLAŞ PIN EKLE PAYLAŞ PAYLAŞ PAYLAŞ
Related Posts
Cevap Yazın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

maltepe escort ataşehir escort kartal escort pendik escort ataşehir escort göztepe escort kadıköy escort ümraniye escort anadolu yakası escort kadıköy escort göztepe escort pendik escort kartal escort kurtköy escort kartal escort maltepe escort tuzla escort tuzla öğrenci escort avrupa yakası escort bakırköy escort ataköy escort avcılar escort beylikdüzü escort maltepe escort maltepe 18 yaş escort maltepe 100 tl escort kartal escort erenköy escort maltepe escort 100 tl escort anal yapan escort çin escort fransız escort ataşehir escort göztepe escort maltepe escort kartal escort pendik escort escort bayan ataşehir escort çekmeköy escort istanbul escort acıbadem escort çekmeköy escort kurtköy escort maltepe escort pendik escort kadıköy eskort bostancı escort göztepe escort göztepe escort pendik eskort kurtköy escort kadıköy escort bostancı escort göztepe escort kurtköy escort pendik escort kartal escort çeşme escort urla escort anadolu yakası escort avrupa yakası escort sınırsız escort keçiören escort eryaman escort batıkent escort samsun escort terme escort atakum escort bostancı escort kadıköy escort akyarlar escort göltürkbükü escort gümbet escort dragos escort aydınlı escort kurtköy escort pendik escort